Author :
Abstract
Kırsal tarihi yerleşimlerin korunması ve yaşatılması ülkemizde son yıllarda önem kazanan ve hakkında çalışma yapılan konulardandır. Kırsal mimari mirasın korunması kapsamında hazırlanan çalışmalarda yerleşimin nitelik ve özelliklerinin vurgulanması ile korunması yönünde öneriler geliştirilmektedir.
Bu çalışma kapsamında, kırsal bir yerleşim olan Adakale Mahallesi çalışma alanı olarak seçilmiştir. Yerleşimin köklü geçmişi ve bu geçmişin izleri olarak günümüze ulaşan arkeolojik ve mimari değerleri mahallenin özgünlük değerini artırmaktadır. Turizm potansiyelinin görece az olduğu yerleşimde özellikle Gevhernik Kalesi yabancı pek çok turistin cazibe merkezidir. Yerleşimin kuzey kısmındaki kilise kalıntısı ve sur parçaları da yerleşimin arkeolojik diğer verileridir. Mimari dokuyu oluşturan yapı grubu 16. yy.’dan başlayarak 19. yy’a kadar inşa edilmiş ve yerleşimin Anıtsal Yapılarını oluşturmuştur. 19. yy’ın ortalarından itibaren şekillenmeye başlayan konut dokusu ile yerleşimin dokusu şekillenmiştir. Çalışma kapsamında, kırsal özellik gösteren Adakale Mahallesinin yerleşim kararları, topografyası, açık alan kullanım özellikleri, mimari dönem, plan tipolojisi ve cephe özellikleri incelenerek sunulmuştur. Mahallenin çalışma alanı olarak seçilmesinin en önemli sebebi, kırsal dokunun yeterli düzeyde çalışılmamış olmasıdır. Alanın ilerleyen süreçte ihtiyaç duyulacak bilgi ve belgeleme çalışmasının yapılarak hazırlanacak ve uygulanacak kararlara altlık oluşturulmak istenmiştir. Bu kapsamda, 2022 yılında yerinde inceleme yapılmak üzere Adakale Mahallesi ziyaret edilerek alan çalışması yapılmıştır. Tescilli Anıtsal ve Sivil Mimarlık Örnekleri incelenip belgelenerek mevcut durumun tespit edilmesi sağlanmıştır. Yerleşimin korunmaya değer niteliklerinin ve turizm potansiyelinin vurgulanarak farkındalığın artırılması hedeflenmiştir. Yerinde yapılan incelemeler fotoğraf ve çizimlerle belgelenerek sunulmuştur.
Keywords
Abstract
The preservation and revitalization of rural historical settlements have gained importance in recent years in our country and have become subjects of ongoing studies. In studies prepared within the scope of preserving rural architectural heritage, the emphasis is placed on the characteristics and qualities of the settlement, and proposals are developed for its conservation.
Within the scope of this study, Adakale Neighborhood, a rural settlement, was chosen as the study area. The settlement’s deep-rooted history and the archaeological and architectural values that have survived as traces of this history increase the neighborhood’s authenticity. Although the tourism potential of the settlement is relatively low, Gevhernik Castle, in particular, is a major attraction for many foreign tourists. The church ruins and wall remnants in the northern part of the settlement are among the other archaeological elements. The group of structures forming the architectural fabric were built between the 16th and 19th centuries and constitute the monumental buildings of the settlement. The residential texture, which began to take shape in the mid-19th century, further defined the overall layout of the settlement. In this study, various aspects of Adakale Neighborhood, which exhibits rural characteristics, were analyzed and presented, including settlement decisions, topography, open space usage features, architectural periods, plan typology, and façade characteristics. The primary reason for choosing this neighborhood as the study area was the lack of sufficient research on rural fabric. The aim was to conduct a documentation and information-gathering study that would serve as a basis for future decisions and implementations. In this context, fieldwork was conducted in 2022 through a site visit to Adakale Neighborhood. Registered examples of monumental and civil architecture were examined and documented, and the current state was assessed. The study aims to highlight the qualities of the settlement that are worth preserving and its tourism potential, thereby increasing awareness. On-site observations were documented and presented with photographs and drawings.
