Umumi Murakabe Heyeti Raporlarına Göre İş ve İşçi Bulma Kurumu İşe Yerleştirme Faaliyetleri (1946-1960)
Author :
Abstract
Türkiye Cumhuriyeti kuruluşundan itibaren üretim odaklı iktisadi kalkınmaya büyük önem vermiştir. Bu model içinde istihdamın geliştirilmesi oldukça önemliydi. Bu nedenle üretim merkezîlerinin ihtiyacı göz önüne alınarak istihdam idaresinin kurulma fikri doğdu. 1936 yılında ilk defa İş Kanununda istidamın düzenlenmesi için bir müessese kurma fikri 1946 yılında İş ve İşçi Bulma Kurumunun doğmasıyla gerçekleşti. Kurumun kuruluşunu takiben en önemli işletme faaliyetlerinden birisi işe yerleştirme (plasman) faaliyetleriydi. Kendisine gelen iş ve işçi taleplerini eşleştiren kurum, tarım ve tarım dışı sektörlerde üretimin devamını sağladı. Bunun yanında nitelikli işçi yetiştirmek amacıyla çeşitli kurslar, seminerler, eğitimler düzenledi. Bölgeler arası işçi transferleri yaparak üretimin sürekliliğini sağlamaya çalıştı. İşçi Barındırma Yurtlarını faaliyete geçirerek iş borsası oluşturdu. Bütün bu çalışmalarla devlet eliyle istihdam süreci kontrol altına alındı. Kurum bu çalışmaları yaparken tüm faaliyetleri Umumi Murakabe Heyeti tarafından sıkı bir murakabe altına alındı. Her yıl yapılan denetimlerle kurumun çalışmaları denetlendi. Kurum çalışmalarında görülen başarılı çalışmalar takdir edildi. Buna karşın faaliyetlerindeki yetersizlikler, faydasız çalışmalara dikkat çekilerek geliştirilmesine yönelik tavsiyelerde bulunuldu. İstidamın geliştirilmesi, iş gücü piyasasına hakim olunması için yapılması gereken ilkeler belirlendi. Bu çalışma Umumi Murakabe Heyeti raporlarına dayanarak İş ve İşçi Bulma Kurumunun işe yerleştirme çalışmalarını incelemiştir. Kurum tarafından yapılan çalışmalar, yenilikçi uygulamalar denetmenlerin çerçevesinden değerlendirilmiştir. Çalışmada arşiv kaynakları, dönemin gazeteleri ve resmi raporlarına kullanılmıştır. Ayrıca 1946-1960 yılları arasındaki İş ve İşçi Bulma Kurumu’nun işe yerleştirme faaliyetlerini Umumi Murakabe Heyeti raporlarına dayalı olarak inceleyen özgün bir araştırma olup literatüre katkı sağlama amacındadır.
Keywords
Abstract
Since its founding, the Republic of Turkey has placed great importance on production-oriented economic development. Within this model, the development of employment was quite important. Therefore, considering the needs of production centers, the idea of establishing an employment administration was born. In 1936, the idea of establishing an institution to regulate employment was first introduced in the Labor Law, and in 1946, the Employment and Labor Agency was established. Following the establishment of the agency, one of its most important operational activities was job placement. The agency matched job and worker requests, ensuring the continuation of production in the agricultural and non-agricultural sectors. In addition, it organized various courses, seminars, and training programs to train qualified workers. It sought to ensure the continuity of production by transferring workers between regions. It established a labor exchange by opening worker hostels. Through all these efforts, the state brought the employment process under control. While carrying out these activities, the institution was subject to strict oversight by the General Supervisory Board. The institution's work was audited annually. The successful work observed in the institution's activities was recognized. However, recommendations were made to improve its activities, highlighting inefficiencies and ineffective practices. Principles were established for developing employment and gaining control of the labor market. This study examined the employment placement activities of the Employment and Labor Agency based on the reports of the General Supervisory Board. The work carried out by the Agency was evaluated from the perspective of innovative practices by the auditors. The study used archival sources, newspapers of the period, and official reports. It is also an original study examining the employment activities of the Employment Agency between 1946 and 1960 based on the reports of the General Supervisory Board and aims to contribute to the literature.
