Evli Bireylerde Evlilik Uyumu ile Bağlanma Stilleri Arasındaki İlişkide Evlilik Çatışmasının Aracı ve Cinsiyetin Düzenleyici Rolü
Author :
Abstract
Evlilik uyumunun, bireylerin yetişkin bağlanma biçimleri, evlilikte yaşanan çatışmalar ve çeşitli demografik özellikler doğrultusunda farklılaşabildiği bilinmektedir. Bu araştırmada, yetişkin bağlanma stilleri ile evlilik uyumu arasındaki ilişkide evlilik çatışmasının aracı rolü ile cinsiyetin düzenleyici etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma grubunu 22 ile 65 yaş arasında değişen (Ort. = 44.637, S = 9.823) toplam 303 evli birey oluşturmuştur. Katılımcıların 150’si kadın, 153’ü erkektir. Veriler, Google Forms aracılığıyla hazırlanan çevrimiçi veri toplama formu üzerinden elde edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Yenilenmiş Çift Uyum Ölçeği, Evlilik Çatışması Ölçeği ve Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans dağılımları, betimsel istatistikler, madde analizleri, korelasyon analizi ve Process Macro aracılığıyla aracı-düzenleyici değişken analizleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular, evlilik uyumu ile evlilik çatışması, kaygılı bağlanma ve kaçıngan bağlanma arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Ayrıca evlilik çatışmasının, kaçıngan bağlanma ile evlilik uyumu arasındaki ilişkide aracı rol üstlendiği; cinsiyetin ise bu ilişkide düzenleyici etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Kurulan modelde kaçıngan bağlanmanın doğrudan etkisi ile evlilik çatışmasının dolaylı etkisinin anlamlı olduğu görülmüştür. Benzer şekilde, kaygılı bağlanma ile evlilik uyumu arasındaki ilişkide de evlilik çatışmasının aracı, cinsiyetin ise düzenleyici rol oynadığı saptanmıştır. Ancak bu modelde yalnızca evlilik çatışmasının dolaylı etkisinin anlamlı olduğu, kaygılı bağlanmanın doğrudan etkisinin anlamlı düzeye ulaşmadığı görülmüştür. Ayrıca kadın ve erkek gruplarında evlilik çatışması ile evlilik uyumu arasındaki ilişkinin gücünün farklılaştığı belirlenmiştir. Araştırma bulguları ilgili alanyazın kapsamında değerlendirilmiş ve tartışılmıştır.
Keywords
Abstract
Marital adjustment is associated with adult attachment styles, marital conflict, and various demographic variables. In this context, the present study aimed to investigate the mediating effect of marital conflict and the moderating effect of gender on the relationship between adult attachment styles and marital adjustment. The sample consisted of 303 married individuals aged between 22 and 65 years (M = 44.637, SD = 9.823), including 150 women and 153 men. Data were collected online through a questionnaire prepared via Google Forms. The Revised Dyadic Adjustment Scale, Marital Conflict Scale, and Experiences in Close Relationships Inventory were utilized as data collection instruments. The obtained data were analyzed using frequency analysis, descriptive statistics, item analysis, correlation analysis, and mediator–moderator analyses conducted through Process Macro. The findings demonstrated significant negative associations between marital adjustment and marital conflict, avoidant attachment, and anxious attachment. In addition, marital conflict was found to mediate the relationship between avoidant attachment and marital adjustment, whereas gender functioned as a moderating variable in this relationship. The analysis indicated that both the direct effect of avoidant attachment and the indirect effect through marital conflict were statistically significant. Likewise, marital conflict also mediated the association between anxious attachment and marital adjustment, while gender played a moderating role. However, in this model, only the indirect effect of marital conflict was significant, whereas the direct effect of anxious attachment was not statistically significant. Furthermore, the strength of the relationship between marital conflict and marital adjustment differed across female and male participants. The findings were interpreted and discussed within the scope of the related literature.
