Necip Fazıl Kısakürek’in Bir Adam Yaratmak ve Bertolt Brecht’in Sezuan’ın İyi İnsanı Oyunlarında Benliğin Sunumu
Author :
Abstract
Bu çalışmada Necip Fazıl Kısakürek'in Bir Adam Yaratmak ve Bertolt Brecht'in Sezuan'ın İyi İnsanı adlı tiyatro eserleri, akışkan modernite koşullarında bireyin kimlik inşası ve benlik sunumu bağlamında ele alınarak karşılaştırmalı biçimde incelenecektir. Çalışmada sosyolojik edebiyat eleştirisi yönteminden yararlanılacak olup; Zygmunt Bauman'ın akışkan modernite kavramı, Erving Goffman'ın dramaturjik teorisi ve yabancılaşma kuramları araştırmanın temel çerçevesini oluşturmaktadır. İncelemede her iki eserde gelişen çıkar odaklı ve güvensiz toplumsal ilişkilerin bireyde yarattığı yabancılaşma ile kimlik krizleri irdelenmektedir. Kısakürek'in metninde Hüsrev karakterinin toplumsal baskılardan kaçabileceği bir sahne arkası kuramaması ve delilikle etiketlenerek yaşadığı varoluşsal kırılma çözümlenmiştir. Brecht'in eserinde ise başkarakter Shen Te'nin iyilik performansını sürdürmesinin imkânsızlaştığı bir ortamda Shui Ta kimliğini yaratmak zorunda kalması ve karakterin yaşadığı kimlik bölünmesi ele alınmıştır. Çalışmanın sonucunda, bütünüyle farklı kültürel ve ideolojik gelenekleri taşıyan bu iki metnin, modernite şartlarının bireyi kendi benliğinden ayırıp aralıksız bir performans göstermeye zorladığı ortak yapısal sorunsalında birleştiği tespit edilmiştir.
Keywords
Abstract
In this study, Necip Fazıl Kısakürek’s Bir Adam Yaratmak (Creating a Man) and Bertolt Brecht’s Sezuan'ın İyi İnsanı (The Good Person of Szechwan) are analyzed through a comparative framework with a focus on identity construction and self-presentation under conditions of liquid modernity. The study employs the method of sociological literary criticism as its primary analytical approach. The theoretical framework of the study is constructed through Zygmunt Bauman’s concept of liquid modernity, Erving Goffman’s dramaturgical theory, and established approaches to alienation, which together provide the conceptual basis for examining the selected texts. Within this framework, the emergence of interest-based and insecure social relations in both texts is analyzed in relation to the forms of alienation and identity crises experienced by the individual. In Kısakürek’s text, it is examined that the character of Hüsrev is not able to establish a backstage space in which social pressures can be avoided, and it is also observed that this condition results in his being labeled as mad and in the emergence of a form of existential breakdown. In Brecht’s work, it is discussed how the main character Shen Te is unable to sustain a performance of goodness and is therefore required to construct the identity of Shui Ta, a process that leads to external alienation. In this study, it is concluded that, although these two texts belong to different cultural and ideological traditions, they converge on a common structural problem in which the conditions of modernity separate the individual from the self and require a continuous performance.
