Author :
Abstract
Günümüzde fiziksel hareketsizlik küresel bir halk sağlığı sorunu haline gelmiş olup, bireylerin çocukluktan yaşlılığa kadar aktif kalmalarını destekleyecek bütüncül yaklaşımlara olan ihtiyacı artırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, fiziksel okuryazarlık kavramını yaşam boyu fiziksel aktivite perspektifinden incelemek ve bu ilişkiyi açıklayan bütüncül bir kavramsal model önermektir. Doküman incelemesine dayalı bu kuramsal araştırmada; Stodden vd. (2008), Whitehead (2010) ve Balyi ve Hamilton (2004) tarafından geliştirilen temel modeller analiz edilerek sentezlenmiştir. Bu doğrultuda önerilen “Fiziksel Okuryazarlık Temelli Yaşam Boyu Fiziksel Aktivite Modeli”, motivasyon, özgüven, hareket becerisi ve bilgi bileşenlerini bireylerin aktif yaşam davranışlarının temel belirleyicileri olarak konumlandırmaktadır. Model, özellikle erken yaşlarda edinilen hareket deneyimlerinin ve algılanan yeterliğin, bireylerin fiziksel aktiviteye katılımını artırarak bu davranışı sürdürülebilir bir alışkanlığa dönüştürdüğünü ileri sürmektedir. Ayrıca, fiziksel aktivitenin yalnızca bireysel özelliklerle değil, sosyal ve çevresel destek unsurlarıyla birlikte şekillendiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, fiziksel okur yazarlığın yalnızca bir beceri seti değil, bireyin yaşam boyu aktif kalmasını sağlayan dinamik ve çok boyutlu bir süreç olduğunu ortaya koymakta; hem literatüre hem de eğitim ve sağlık politikalarına yönelik özgün bir kuramsal çerçeve sunmaktadır.
Keywords
Abstract
Physical inactivity has become a global public health issue, increasing the need for comprehensive approaches that support individuals in maintaining an active life style from childhood toold age. The aim of this study is to examine the concept of physical literacy from a lifelong physical activity perspective and to propose a holistic conceptual model explaining this relationship. This theoretical study is based on document analysis and synthesizes key models developed by Stodden et al. (2008), Whitehead (2010), and Balyi and Hamilton (2004). Accordingly, the proposed “Physical Literacy-Based Lifelong Physical Activity Model” positions motivation, confidence, movement competence, and knowledge as the core determinants of active lifestyle behaviors. The model suggests that movement experience sand perceived competence developed at early ages enhance individuals’ participation in physical activity and transform this behavior into a sustainable habit over time. Furthermore, it emphasizes that physical activity behavior is shaped not only by individual factors but also by social and environmental support mechanisms. In conclusion, this study demonstrates that physical literacy is not merely a set of skills but a dynamic and multi dimensional process that underpins lifelong engagement in physical activity. It offers an original theoretical framework that contributes to the literature as well as to educational and health policies.
