SOCIAL MENTALITY AND RESEARCHER THINKERS JOURNAL (SMART JOURNAL), Yıl 2026 Sayı Cilt 12 Sayı 4

Sınıf Öğretmenlerinin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline İlişkin Görüşleri

Serdar İçer İhsan Topçu — 2026-08-07

GENİŞLETİLMİŞ ÖZET: Eğitimin önemi onun bireysel ve toplumsal düzeyde meydana getirdiği etki gücünden kaynaklanır. O nedenle tüm ülkeler eğitim sistemlerini geliştirmek için büyük çaba harcarlar. Bu çabalar kapsamında ülkemizde de Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (MEB, 2024) geliştirilmiş ve uygulamaya konulmuştur. Modelde, öğrencilerin akademik, kültürel ve ahlaki değerler gelişimini hedefleyen kapsayıcı bir eğitim anlayışı benimsendiği ifade edilmektedir. Ülkemizde eğitimle ilgili yenilik ve reform arayışları sık olarak görülen bir durumdur. Ancak bu model daha kararalı ve sistemli bir uygulama olarak karşımıza çıkmaktadır. Bakanlığın toplumun belirli kesimlerinden gelen tepki ve taleplerle daha önceki uygulamaları terk edip yeni ve farklı bir modele geçmesi bazı kesimler tarafından memnuniyetle karşılansa da bazı kesimleri karamsarlığa ve umutsuzluğa itebilir. Yeniliğe olumlu yaklaşım göstermede, benimseme, sahiplenme ve uygulama isteğinin içselleştirilmesinde algı ve tutumlar önemli rol oynar. Öğretmenlerin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile ilgili düşünceleri onların modeli benimsemelerinde belirleyici olacaktır. Sık değişimler sonunda uygulamaya konulan bir modelin başarılı olmasında özellikle ilgili paydaşların modele ilişkin bilgileri ve ona ilişkin görüşleri önemlidir. Çalışmada öğretmenlerin bu modele ilişkin görüşleri araştırılmıştır. Dolayısıyla, bu çalışma, Sivas il merkezinde görev yapan 15 sınıf öğretmeninin görüşlerini temel alarak Maarif Modelinin etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, sınıf öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda modelin uygulanabilirliğini ve etkilerini anlamak açısından büyük bir öneme sahiptir. Yapılan bu çalışma ile sınıf öğretmenlerinin yeni öğretim programı hakkındaki düşünceleri belirlenmeye çalışılarak; programın uygulanabilirliği ve işlevselliği artırılmaya çalışılacaktır. Sınıf öğretmenlerinin bu yeni eğitim modeline ilişkin görüşleri, uygulamadaki zorluklar ve avantajlar, öğrenci başarısı üzerindeki etkileri gibi konuların belirlenmesi, eğitim sisteminin geleceği açısından önem arz etmektedir. Bu nedenle, sınıf öğretmenlerinin bakış açılarına dayalı olarak yapılan bu çalışmanın, eğitimde yaşanan değişim sürecine ışık tutacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada, Milli Eğitim Bakanlığı Yeni Maarif Model’inin sınıf öğretmenleri tarafından değerlendirilmesi için nitel araştırma yöntemine dayalı durum çalışması deseni kullanılmıştır. Katılımcıların deneyimlerini, düşüncelerini ve duygularını anlamak ve derinlemesine bir anlayış sağlamak amacıyla bu çalışma nitel araştırma yöntemi ile yürütülmüştür. Çalışma deseni olarak seçilen durum çalışması, katılımcıların değerlendirmelerini ayrıntılı bir şekilde anlamak için uygun bir yol olarak görülmektedir. Bu çalışmada 15 sınıf öğretmeniyle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiş ve katılımcıların görüşleri ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Çalışma için etik kurul onayı alınmıştır. Öğretmenleri farklı okullardan seçilmiş olup Milli Eğitim Bakanlığı Yeni Maarif Model’inin uygulanmasında görev alan, yani bu konuda deneyimli ve bilgili öğretmenler arasından seçilmiştir. Katılımcıların demografik yapısının farklı olması çalışmaya katılan katılımcıların değişik tecrübe ve eğitimdeki insanların olması ile çalışmanın daha kapsamlı ve ayrıntılı olacağını göstermektedir. Çalışmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Elde edilen bulgular temalar ve alt temalara göre sınıflandırılmış ve kodlar oluşturulmuştur. Tema, alt tema ve kodlar araştırma soruları doğrultusunda tablolaştırılmış ve bulgular olarak sunulmuştur. Çalışma sürecinde görüşme formları titizlikle hazırlanmış ve uygulanmış; farklı öğretmenler tarafından test edilerek tutarlılık ve doğrulanabilirlik sağlanmıştır. Araştırma sonucunda modelin öğrenci merkezli yaklaşım bağlamında yapılan grup çalışmaları ve iş birliği etkinlikleri, katılımcı öğretmenler tarafından olumlu bir şekilde değerlendirilmiştir. Bu durum, sosyal becerilerin geliştirilmesi için gerekli zeminlerin oluşturulmasına katkıda bulunmaktadır. Yeni eğitim modelinin sosyal ve duygusal gelişim süreçlerinin etkinliğini artırabilmesi için gelecekte yapılacak çalışmaların önemine dikkat çekilmektedir. Katılımcılar, farklı öğrenme stillerine uygun materyallerin sağlandığını belirtmekle birlikte, teknoloji kullanımının daha fazla önemsenmesi gerektiğine dikkat çekmişlerdir. Öğrenci merkezli öğrenme ve kişiselleştirilmiş eğitim uygulamalarının önemini belirten katılımcılar, eğitim yöntemlerinin daha insani bir boyut kazanması gerektiğini savunmuştur. Ayrıca, geri bildirim sistemlerinin etkinliğine değinen öğretmenlerin bu süreçteki eğitim ihtiyaçlarına işaret etmiştir. Modelin güçlü yönlerinin yanı sıra, geliştirilmesi gereken alanların da belirlenmesi, eğitim sisteminin kalitesini artırma çabalarına katkı sağlayacaktır (Yıldız, 2019). Yeni Maarif Modeli, öğretmenler arasında genel olarak olumlu bir şekilde karşılanmıştır. Öğretmenler, bu modelin öğrenci merkezli bir yaklaşımı teşvik ettiğini ve böylelikle öğrencilerin bireysel gereksinimlerine göre daha iyi bir şekilde odaklanma imkanı sağladığını ifade etmişlerdir. Ancak bazı öğretmenler, bu modelin uygulanmasının getirdiği zorluklara da dikkat çekmekte ve bu durumu vurgulamaktadırlar. Yeni Maarif Model’inin etkili bir şekilde uygulanabilmesi adına öğretmenlerin ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilmesi gereken stratejiler, eğitim sisteminin kalitesini artıracak ve bireylerin kişisel gelişimlerine önemli katkılar sağlayacaktır. Bu süreçte, öğretmenlerin mesleki gelişimlerinin desteklenmesi ile birlikte eğitim ortamlarının daha insani bir hale getirilmesi, eğitimde sağlıklı ve etkili bir değişim yaratmada önemli bir adım olacaktır. Bu önerilen adımlar, eğitim camiasında beklenen olumlu dönüşümlerin gerçekleşmesini sağlayabilir ve daha başarılı bir eğitim geleceğine kapı aralayabilir.

İslam Mezheplerinin Yakınlaştırılması Faaliyetleri ve Önemi: Tarihî Temeller, Çağdaş Yaklaşımlar ve Geleceğe Yönelik Ufuklar أنشطة تقريب المذاهب الإسلامية وأهميتها: الأسس التاريخية والمقاربات المعاصرة والآفاق المستقبلية

Abdulkadir AydoğanOsama Gado ,Ali Alaidi — 2026-08-07
İslam mezhepleriniyaklaştırma (takrîbü’l-mezâhib) faaliyetleri, Müslüman ümmetin vahdetini güçlendirmek, fıkhî meselelerde ortak zeminleri belirlemek ve dış tehditlere karşı müşterek direnç oluşturmak bakımından stratejik bir zorunluluktur. Bu çalışma, mezheplerin tarihî teşekkülünü, imamların karşılıklı ilişkilerini ve Şii-Sünni mensuplarının asırlarca süren sulh içinde birlikte yaşama tecrübesini delillerle incelemekte; günümüzdeki yapay tefrikaların emperyal kökenlerini ortaya koymakta; tekfîr cereyanlarının mezhep dışı ve vatansız bir sapma olduğunu vurgulamaktadır. Vahdet kavramı merkezli bir vizyon sunarak, özellikle İslam dillerinin ve Kur’an alfabesinin yaklaştırılmasını temel unsur olarak ele almakta; adaletin tesisinde mezhepler arası yakınlaşmanın rolünü tahlil etmektedir.

Hassas Tarımda Yapay Zeka Uzmanlığı Hakkında Paydaş Görüşlerini İncelenmesi

2026-08-07
Bu araştırmada hassas tarımda yapay zeka uzmanlığının Türkiye’deki gelecekteki rolü ve gençlerin bu mesleğe yönelik farkındalık düzeyi paydaş görüşleri doğrultusunda incelenmiştir. Çalışmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda fen lisesinde öğrenim gören 9., 10., 11. ve 12. sınıf öğrencilerinden oluşan 246 kişilik bir örnekleme anket uygulanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise çiftçi, agro-teknoloji girişimcisi, ziraat fakültesinde görev yapan bir akademisyen ve yerel kamu yetkilisi tarım danışmanı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Hollanda, Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye’deki hassas tarım uygulamalarını incelemek amacıyla doküman incelemesi yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğrencilerin büyük çoğunluğunun sayısal tabanlı kariyer hedeflediği ve yapay zekanın tarım sektörüne katkı sağlayabileceğine inandığı belirlenmiştir. Buna karşın öğrencilerin agro-teknoloji alanını üniversite tercihi olarak düşünme eğilimlerinin düşük olduğu görülmüştür. Paydaş görüşmelerinde hassas tarımda yapay zeka uzmanlarının teknik beceriler, tarımsal bilgi ve veri okuryazarlığını birlikte kullanabilen disiplinlerarası bir uzmanlık alanına sahip olması gerektiği ifade edilmiştir. Ayrıca çiftçiler ve girişimciler tarafından teknolojilerin genellikle uygulama deneyimi sonrasında kabul edildiği belirlenmiştir. Uluslararası karşılaştırma sonuçları Hollanda ve ABD’de hassas tarım teknolojilerinin daha yaygın ve kurumsallaşmış bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Türkiye’de ise dijital tarım uygulamalarının gelişmekte olduğu ve bu alanın önemli bir büyüme potansiyeline sahip olduğu belirlenmiştir.

Hz. Mûsâ’nın Kekeme Olduğu İddiasının Kritiği

Maşallah Turan Abdulselam Yusuf — 2026-08-07

Kur’ân-ı Kerîm ’de kendisinden en çok bahsedilen peygamberlerin başında, İsrâiloğullarına gönderilen Hz. Mûsâ gelmektedir. O, İsrâiloğullarını, zamanın büyük zalimi Firavun’un ağır zulmünden kurtaran bir peygamberdir. Kârûn, Firavun ve Hâmân’ın adaletsizliğine karşı güçlü bir irade göstermiş ve amansız bir mücadele ortaya koymuştur. Gerek Tevrat gerekse Kur’an’a göre Hz. Mûsâ, Yüce Allah ile Sînâ dağındaki Tuvâ vadisinde vasıtasız konuşma şerefine nail olmuştur. Bütün bu üstün özelliklerine ve peygamberlik sıfatlarına rağmen, ikinci dereceden kabul edilen bazı kaynaklara ve tarihi rivâyetlere dayanılarak, Mûsâ peygamberin dilinde konuşmasını engelleyen bir düğüm olduğu, bu sebeple onun kekeleyerek konuştuğu iddia edilmiştir. Konuşma ve iletişim becerisinde iyi olmadığı için Yüce Allah’tan bu kusurunu gidermek üzere kardeşi Hârûn’u kendisine yardımcı kılmasını istediği ileri sürülmüştür. İlerleyen zamanlarda İslâm dünyasında konuya ilgi gösterenler arasında da kendisine yer bulabilen bu iddia, genel manada, Kur’an’da kullanılan “ukde/düğüm” ifadesinden yola çıkılarak temellendirilmeye çalışılmıştır. Bizim konuyu gündeme getiren pasajlar üzerinde yaptığımız analitik okumalara göre, “ukde” ifadesi için yapılan yorumlar, konuyla ilgili âyetlerin bütünsel bağlamı ile tam bir uyum arz etmemektedir. Bununla birlikte peygamberlik gibi tebliğ esası üzerine kurulu ve sağlam bir iletişim kurmaya dayalı bir görevin kekeleyerek konuşmaya çalışan bir kimseye verildiği iddiası da tutarlı durmamaktadır. İsrailiyata dayanarak Hz. Mûsâ’nın konuşma güçlüğü çektiğinin kabul edilmesi ve bunda bazı hikmetlerin bulunduğu zannına kapılması da isabetli gözükmemektedir.

Evli Bireylerde Evlilik Uyumu ile Bağlanma Stilleri Arasındaki İlişkide Evlilik Çatışmasının Aracı ve Cinsiyetin Düzenleyici Rolü

Eylül İpek YazıcıBehmen Çelikbaş — 2026-08-07

Evlilik uyumunun, bireylerin yetişkin bağlanma biçimleri, evlilikte yaşanan çatışmalar ve çeşitli demografik özellikler doğrultusunda farklılaşabildiği bilinmektedir. Bu araştırmada, yetişkin bağlanma stilleri ile evlilik uyumu arasındaki ilişkide evlilik çatışmasının aracı rolü ile cinsiyetin düzenleyici etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma grubunu 22 ile 65 yaş arasında değişen (Ort. = 44.637, S = 9.823) toplam 303 evli birey oluşturmuştur. Katılımcıların 150’si kadın, 153’ü erkektir. Veriler, Google Forms aracılığıyla hazırlanan çevrimiçi veri toplama formu üzerinden elde edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Yenilenmiş Çift Uyum Ölçeği, Evlilik Çatışması Ölçeği ve Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans dağılımları, betimsel istatistikler, madde analizleri, korelasyon analizi ve Process Macro aracılığıyla aracı-düzenleyici değişken analizleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular, evlilik uyumu ile evlilik çatışması, kaygılı bağlanma ve kaçıngan bağlanma arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Ayrıca evlilik çatışmasının, kaçıngan bağlanma ile evlilik uyumu arasındaki ilişkide aracı rol üstlendiği; cinsiyetin ise bu ilişkide düzenleyici etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Kurulan modelde kaçıngan bağlanmanın doğrudan etkisi ile evlilik çatışmasının dolaylı etkisinin anlamlı olduğu görülmüştür. Benzer şekilde, kaygılı bağlanma ile evlilik uyumu arasındaki ilişkide de evlilik çatışmasının aracı, cinsiyetin ise düzenleyici rol oynadığı saptanmıştır. Ancak bu modelde yalnızca evlilik çatışmasının dolaylı etkisinin anlamlı olduğu, kaygılı bağlanmanın doğrudan etkisinin anlamlı düzeye ulaşmadığı görülmüştür. Ayrıca kadın ve erkek gruplarında evlilik çatışması ile evlilik uyumu arasındaki ilişkinin gücünün farklılaştığı belirlenmiştir. Araştırma bulguları ilgili alanyazın kapsamında değerlendirilmiş ve tartışılmıştır.

Wolfgang Borchert'in "Ekmek" ve "Mutfak Saati" Başlıklı Kısa Öykülerinin Savaşın İnsan Hayatı Üzerindeki Etkileri Bakımından Karşılaştırmalı Bir Analizi

Özlem Fırtına Muslihiddin Muhammed Kayacı — 2026-08-07

Savaş sonrası dönemde Alman edebiyatında en çok tercih edilen türlerin başında gelen kısa öykü zamanın yazarlarından Wolfgang Borchert ile birlikte düşünülmelidir. İkinci Dünya Savaşı'nı bizzat cephede yaşamış, yaralanmış, cezalandırılmış ama edebiyata ilgisi hiç azalmamış ve ölene dek hasta haliyle eserler yazmış bir yazar olan Borchert'in kısa öyküleri bir askerin anılarını anımsatmakta ve savaşın belgeleri gibi algılanmaktadır. Borchert Alman edebiyatında "Yıkıntı Edebiyatı" (Trümmerliteratur) adı verilen ve 1945 sonrasındaki eserleri kapsayan dönemin en güçlü temsilcisidir. Bu dönemin yazarları gerçekten de yıkıntılar arasında yazmaya devam etmişler ve seslerini bu yıkıntılar arasından günümüze dek duyurabilmişlerdir. Borchert'in çoğu eserinde savaşın çeşitli şekillerde konu edildiği belirtilebilir. Bu çalışmanın odak noktasında, yazarın ünlü kısa öykülerinden ikisi "Ekmek" (Das Brot) ve "Mutfak Saati" (Die Küchenuhr) karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir. Karşılaştırmanın çıkış noktası, her iki eserdeki savaş temasıdır. Savaşın insan hayatı üzerindeki etkileri bakımından karşılaştırılan bu iki öykü arasındaki benzerliklerin ve farklılıkların yapılan metin analizleri neticesinde ortaya çıkarılması çalışmanın amaçlarının başında gelmektedir. Her iki öyküdeki olay ve kişiler kısa öykünün tür özellikleri ile bağlantılı olarak ele alınmakta ve yorumlanmaktadır. Bu öykülerin günümüze dek yapılan araştırmalarda ayrı ayrı incelendikleri ama karşılaştırmalı olarak ve savaşın insan hayatı üzerindeki etkileri bakımından yeterli düzeyde analiz edilmedikleri nedenlerinden dolayı, bu çalışma ile alana katkı sağlanması da hedeflenmektedir.

Türkiye Kocaeli İli İçerisinde 2020-2025 Yılları Arasında Ulusal Basına Yansımış Uyuşturucu Maddelerin Yakalanma Miktarları Üzerine Nitel Bir Araştırma

Aykut TosunCeylan Gazi Uçkun ,Orkun Konak — 2026-08-07

Bu çalışmada, Türkiye Kocaeli ili genelinde 2020 ile 2025 yılları arasında yerel basına ve kamuoyuna yansıyan uyuşturucu yakalama haberleri sistematik biçimde derlenmiş, haber metinlerinde açıkça belirtilen uyuşturucu türleri ve miktarları aylık ve tür bazlı olarak sınıflandırılmıştır. Çalışmanın temel amacı, 2020 ile 2025 içerisinde haberlerde görünür hâle gelen uyuşturucu yakalama örüntüsünü analitik bir çerçevede ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında incelenen yıllara ait veriler, Kocaeli'deki uyuşturucu arzının yapısında geleneksel maddelerden sentetik bileşiklere doğru belirgin bir kayma yaşandığını göstermektedir. Basın haberlerine dayalı bu veriler, kolluk kuvvetlerinin arz yönlü mücadelesinde Kocaeli'nin stratejik bir "bariyer" görevi gördüğünü, burada yapılan engellemelerin doğrudan İstanbul metropolü ve Avrupa pazarındaki arz zincirini kırdığını ortaya koymaktadır.

Gençlikte Dijital Tanınma Paradoksu: Metrik Görünürlük ve Sosyal Hizmet Açısından Kavramsal Bir Değerlendirme

Murat Erkoyuncu — 2026-08-07

Dijital platformlar, gençlere kendini ifade etme, akran ilişkilerini sürdürme, kimlik seçeneklerini deneme ve toplumsal gündemlerle temas kurma imkânı sunarken görünürlüğü beğeni, yorum, takipçi, görüntülenme, paylaşım ve algoritmik öne çıkma gibi ölçülebilir göstergelerle düzenlemektedir. Sosyal hizmet açısından temel gerilim, çevrimiçi görünürlüğün her zaman tanınma, hak temelli katılım ve özneleşme deneyimine dönüşmemesidir. Gençler dijital ortamlarda yoğun biçimde görünür olabilir ancak hak sahibi, katılımcı ve anlam üreten özneler olarak yeterince karşılık bulamayabilir. Çalışmanın amacı, gençlerin dijital görünürlük deneyimini tanınma, hak temelli katılım, özneleşme, metrik görünürlük ve dijital sosyal onay kavramları üzerinden tartışmaktır. Ampirik veri toplamaya dayanmayan metin, kavramsal değerlendirme ve model geliştirme yaklaşımıyla tasarlanmıştır. Önerilen Dijital Tanınma Paradoksu Modeli, görünürlüğün ilişkisel kabul, söz hakkı, katılım ve değer görme deneyimiyle birleştiğinde güçlendirici bir imkân üretebileceğini; metrik geri bildirimlere indirgendiğinde ise tanınma deneyimini daraltabileceğini ileri sürmektedir. Model, sosyal hizmet uzmanlarına gençlerin çevrimiçi davranışlarını risk belirtisi olması yanında kabul edilme, aidiyet kurma, söz sahibi olma ve değer görme arayışlarıyla birlikte okuma olanağı sağlamaktadır. Böylece dijital görünürlük, gençlerin yalnızca çevrimiçi varlığına değil, sosyal hizmetin hak temelli değerlendirme sorumluluğuna bağlanmaktadır. Sonuç olarak çalışma, dijital gençlik deneyimlerinin risk, bağımlılık ve ekran süresi söylemlerinin ötesinde, tanınma, katılım ve özneleşme ekseninde değerlendirilmesi gerektiğini savunmakta, sosyal hizmet uygulaması, eğitimi, politikası ve gelecek araştırmalar için özgün bir kavramsal çerçeve sunmaktadır.

Örgütsel Maneviyatın Sessiz İstifa Üzerine Etkisi (Bir Alan Araştırması)

Hülya UYUŞMAKHülya Uyuşmak ,Gamze Ebru Çiftçi — 2026-08-07

Bu çalışmanın amacı, özel sektörde görev yapan öğretmenlerin örgütsel maneviyat algıları ile sessiz istifa davranışları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma nicel yöntem kullanılarak gerçekleştirilmiş olup, veriler kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan öğretmenlerden anket tekniği aracılığıyla elde edilmiştir. Analizler 276 geçerli anket üzerinden gerçekleştirilmiş; verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon ve regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, örgütsel maneviyat algısının demografik değişkenlere göre anlamlı bir farklılık göstermediğini ortaya koyarken, sessiz istifa davranışının bazı demografik değişkenlere göre farklılaştığını göstermektedir. Korelasyon analizi sonuçları, örgütsel maneviyat ile sessiz istifa arasında orta düzeyde ve negatif yönlü bir ilişki bulunduğunu; regresyon analizi ise örgütsel maneviyatın sessiz istifa davranışını anlamlı ve negatif yönde etkilediğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, çalışanların işlerinde anlam, değer uyumu ve topluluk hissi algılamalarının artmasının sessiz istifa eğilimlerini azalttığını göstermektedir. Bu doğrultuda örgütsel maneviyatın, çalışan bağlılığının artırılması ve sessiz istifa davranışının azaltılmasında önemli bir örgütsel faktör olduğu değerlendirilmektedir.