SOCIAL MENTALITY AND RESEARCHER THINKERS JOURNAL (SMART JOURNAL), Yıl 2019 Sayı 25

SOSYAL HİZMET LİSANS VE ÖN LİSANS OKUYAN ÖĞRENCİLERİN SOSYO-DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİNE GÖRE ÇOCUKLUK DÖNEMİ ÖRSELENMİŞLİKLERİNİN BELİRLENMESİ

Rumeysa AKGÜN,, Sadiye KAYAARSLAN — 2026-07-16

TÜRKÇE ÖĞRETMENİ ADAYLARININ TOPLUMSAL CİNSİYET ALGILARI

Melike KULUROĞLU SEVİNÇ,, Fatih KANA — 2026-07-16

Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğretmeni adaylarının toplumsal cinsiyet algılarını belirlemektir. Bu amaçla çalışmada Türkçe öğretmeni adaylarının toplumsal cinsiyet ile ilgili görüşlerinin; cinsiyet, yaş, sosyokültürel ve sosyoekonomik durum, ebeveynlerinin eğitim durumları ve meslekleri, katılımcı not ortalamaları ve sınıf düzeyleri değişkenlerine göre istatiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini basit şeçkisiz örneklem yöntemiyle oluşturulan 137 Türkçe öğretmeni adayı oluşturmaktadır. Çalışmada, Altınova ve Duyan (2013) tarafından geliştirilen “Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin analizi SPSS 21.0 istatistik paket programından yararlanılarak yapılmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, t-testi, crosstab, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) gibi istatiksel tekniklerden yararlanılmıştır. Araştırmada uygulanan “Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği”ne göre Türkçe öğretmeni adaylarının toplumsal cinsiyet algılarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Türkçe öğretmeni adaylarının toplumsal cinsiyet algılarının cinsiyet değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde farklılaştığı belirlenmiştir. Katılımcıların görüşlerinin yaş, yaşanılan yer, aile ekonomik durumu, anne-baba eğitim durumu, anne- baba mesleği, not ortalaması ve sınıf değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir.

GÖÇ AYNASINDA ALMANYA VE VATAN DUYGUSU-FERİDUN ZAİMOĞLU ÖRNEĞİ

Özber CAN, — 2026-07-16

Bugün çağın ve insan vasfının en önemli sorunu göçtür. Siyasal iradenin soğuk ve sıcak savaşı zamanı eline alarak insanı çıkmaza sürüklemekte; göç sorununun bilinçli olarak siyasallaştırılması, ülkeler ve toplumlar arası güveni zedelemektedir. Bugün Avrupa’da en önemli sorun, insanın kültür tahribatıyla doğal asimilasyona bırakılması ve göç sorununun siyasallaştırılmasıdır. Bu tahrif edilmiş güven atmosferine karşı yabancı azınlık uyanmış ve haklılığını arayarak kendi özgün kimliğini kazanmıştır. Bu hoşnutsuzluğun sözcülüğünü yapan Feridun Zaimoğlu, zarif olduğu kadar haşin ve romantik tavrıyla olan bitenleri Avrupa’nın ortasında sanata yansıtmaktadır. Göçü söyleme taşıyarak fanatizme dikkat çekerken, toplumu aydınlatır ve siyasi iradeyi çözüme davet etmektedir. Çünkü göçmenlik hemen bütün Avrupa’daki Türkler için anlamını yitirmiş; dört kuşak sonrasında onlar Almanya’nın bütünleyicisi olmuşlardır. Buna rağmen Almanya’yı sıcak bir vatan olarak göremiyorlar. Çünkü şiddet, dışlama ve taciz onları yıldırmıştır. Ama edebiyatın gerçekleri görebilen gözleri ve yazabilen kalemleri vardır. Dürüstlük ve dostluk, ayrımcılık ve kötü davranış gerektirmez. Yarın kimin göçmen olacağını kim bilir?

SAĞLIK KURUMLARINDA ALTI SİGMA VE BIR MODEL YAKLAŞIMI

Azade GRAGRAİGİLLER, — 2026-07-16

Altı Sigma yaklaşımı, son yıllarda işletmeler tarafından 1980’den beri başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. Sağlık sektöründe de yurtdışında kullanılan altı sigma yaklaşımının ülkemizde de gerekliliği gün geçtikçe artmaktadır. Ülkemizde de sağlık çalışanlarının hatasız görevlerini yerine getirmesi, uygulanan süreçlerin analizi ve ölçümü ve hizmet çıktılarının kalitesinin artırılması ve olası hataları da en aza indirilmesi önemli hale gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, Sağlık sektöründe uygulanabilir bir model yaklaşımı ortaya konmuştur.

LİSANSLI OLARAK SPOR YAPMA, REKREASYONEL OLARAK SPORA KATILIM VE SOSYAL ETKİNLİKLERE KATILIMIN SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISINA ETKİSİNİN İNCELENMESİ.

Abdullah Yavuz AKINCI, — 2026-07-16

Bu çalışma seçili değişkenlerin sosyal görünüş kaygısını etkileyip etkilemediğini araştırmak için yapılmıştır. Çalışma Burdur ili ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören 14-19 yaşları arasında 127 (%42,8) erkek, 170 (%57,2) kadın, toplam 297 lise öğrencisi üzerinde yapılmıştır. Çalışmada Hart vd. (2008)’nin geliştirdiği, Doğan (2010)’ın Türkçe uyarlamasını yaptığı, 16 sorudan oluşan 5’li likert tipi ölçek kullanılmıştır. Çalışmada, ölçeğin Cronbach alpha iç tutarlık katsayısı 0.75 olarak bulunmuştur. Araştırmada sosyal kaygı düzeylerinin kadınlarda erkelere oranla daha fazla görünmesine rağmen, istatistiki açıdan önemli bir fark olmadığı görülmüştür. Lisanslı spor yapanların sosyal görünüş kaygı düzeyleri, lisanslı spor yapmayanlara oranla daha yüksek olmasına rağmen, tespit edilen fark istatistik açıdan önemli düzeyde değildir. Rekreasyonel olarak spora katılanların sosyal görünüş kaygı düzeyleri katılmayanlara oranla daha az görülmesine rağmen arada istatistiki açıdan önemli bir fark görülmemiştir. Sosyal etkinliklere katılanların sosyal görünüş kaygı düzeyinin katılmayanlara oranla daha az görülmesine rağmen aradaki farkın istatistiki açıdan önemli düzeyde olmadığı görülmüştür.

MEVDUAT BANKALARI MÜŞTERILERİNİN BANKALARINI DEĞIŞTİRME, SADAKAT VE TERCİH ETME DÜZEYLERİ ARASINDAKNİ İLİŞKiNİN TESPİTİ: ESKİŞEHİR UYGULAMASI

Nuray İSLATİNCE, — 2026-07-16

Hızla büyüyen ve küreselleşen dünya ekonomisinde serbestleşme trendinin hızla yükselmesinin yansımalarından biri de ülkemiz mevduat bankacılığı hizmet sektöründe rekabet politikalarının önem kazanmasıdır. Bankacılık sektöründe faaliyet gösteren mevduat bankaları rekabet kurallarının gerektirdiği gibi teknolojik gelişmeleri en hızlı şekilde hizmetlerine yansıtmayı hedeflemektedir. Bu şekilde bankacılık hizmetlerini müşterilerinin ihtiyaçları doğrultusunda hızlı, kolay erişilebilir ve en ucuz maliyet ile sunmaları kendilerine ciddi bir rekabet avantajı yaratmaktadır. Bu nedenledir ki bankalar alternatif dağıtım kanalı olarak günümüzde oldukça yaygın olarak kullanımını sağlamaya çalıştıkları internet bankacılığı hizmetlerine son derece önem vermektedir. Bu çalışma ile mevduat bankalarının internet hizmetlerinden yararlanan müşterilerinin bankalarını değiştirme, sadakat ve tercih etme düzeyleri arasındaki ilişkinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Müşteriler için e-bankacılık hizmetlerinden faydalanma seviyelerini hangi faktörlerin etkilediğini belirlemek için bir anket hazırlanmıştır. Anket uygulanırken araştırmanın güvenilirliğini sağlamak için müşterilerin tüm soruları eksiksiz ve doğru yanıtlaması istenmiştir. Analizler SPSS 22.0 paket programı ile yapılmıştır.

HÜDUDSUZ YAYIM İMKANLARININ TELEVİZİYALARA TƏSİR VASİTƏSİ BEYNƏLXALQ KONTEKSTDƏ

Fəxriyyə İSAYEVA, — 2026-07-16

Televiziya proqramlarının hüdudsuz yayım tezlikləri vasitəsilə dünyada yayımlanması, bunun da bir sıra xalqların milli-mənəvi və mədəni sərvətinə müdaxilə edə bilmə imkanı yaranması qeyd olunur. Həmçinin Azərbaycan incəsənətinə həsr olunan proqramlar ayrı-ayrı telekanalların müasir proqram formatlarında geniş şəkildə tamaşaçılara təqdim olunur.Müstəqil dövlətin milli mədəniyyət və incəsənətlə bağlı siyasət proqramı media sistemini bütöv əhatə etməsi, müstəqil Azərbaycanın öz milli dəyərini, incəsənət əsərlərini yad təsirlərdən qorunması,bəzi ölkələrin digər ölkələrin tarixinə müdaxilənin qarşısının necə alınması təhlil olunur.

Богиня-Мать Умай

Aytan SALİMOVA, — 2026-07-16

Археологические материалы дают возможность говорить о всеобщем распространении культа Богини-Матери начиная с эпохи каменного века в ранних скотоводческих и земледельческих неолитических общинах. Этот образ четко прослеживается в культурах древних народов. Характерным изображением Великой богини стала поза с поднятыми руками с непропорционально большими ладонями и раскрытыми пальцами. В древней символике особая роль отводилась изображениям рук, поднятым вверх. Такое изображение Великой Богини или Матери-прародительницы обнаруживается по всему миру, начиная с наскальных изображений.

MEDIA LITERACY RESEARCH AND A SURVEY ON UNIVERSITY STUDENTS

Eda Sezerer ALBAYRAK, — 2026-07-16

Media literacy has been a widespread research topic among scholars in communication since the 1990s. The concept generally refers to a critical analysis process. It is common to define this idea as accessing, analyzing, evaluating, and creating new messages “.(Baran, 2004:50; Hobbs, 1998:16; Potter, 2005:22; Livingstone, 2004:4). Media Literacy is also defined as the ability to access, interpret, analyze, evaluate and transmit messages in a wide variety of formats such as television, video, cinema, advertising, and the Internet. In order to be able to recognize and receive relevant media messages and can be interpreted as active viewers, firstly education and then family structure, world view, economic situation, gender, age etc. are really important factors. In order to be aware of media literacy, critical media literacy trainings should be provided in all segments of society, especially children. Thus, society will be able to distinguish the line between the world shown by the media and the real world. Media literacy education includes cognitive processes used in critical thinking. Media workshops and curriculums emphasize moral values (defense, vaccination approach), distinctive response (critical audience), consumer revolution (Livingstone, 2004:3). Compared with European countries in Turkey's education received too late in the curriculum of Media Literacy course with following the correct media, analyzing the meaning of media messages is permeable to the mind and logic, is aimed to create an informed audience. Meaning is based on the media experiences (selective perception), the context in which they use the media (accommodation), and how and why they use the media (use and satisfaction). In this context, it is aimed to determine how Media Literacy is perceived by university students. In addition to this general purpose, raising awareness about media literacy is adopted as another goal.

YAZILI BASIN REKLAMCILIĞI: GAZETE REKLAMLARI ÜZERİNE GÖSTERGEBİLİMSEL BİR İNCELEME

Bilge ÇAĞLAR, — 2026-07-16

Bir iletişim şekli olarak reklam, mesajlarını hedef kitleye iletmede çeşitli görsel iletişim öğelerinden yararlanır. Slogan, logo, fotoğraf, illüstrasyon, başlık ve altbaşlık gibi öğeler reklam iletişiminde, hedef kitlenin sunulan hizmeti yada ürünü daha iyi algılayabilmesi için kullanılan görsel öğelerdir. Şirket ve markalar kendi ürünlerini diğerlerinden bir adım öne çıkarmak, akılda kalıcılıklarını artırmak ve satın alma isteğini harekete geçirmek için göstergelerin gücünden yararlanmaktadırlar. Reklam iletişiminde mesaj aktarma aracı olan bu görsel göstergeler doğru bir biçimde kullanılırsa, belirlenen hedef kitleye ulaşılması da o derece kolaylaşır. Reklamların oluşum süreçlerinde kullanılan öğeler ne denli önemliyse, reklamın verileceği mecra da o denli önemlidir. Reklam sektörü içinde yer alan firmaların reklamlarını hedef kitleye ulaştırmak için kullandığı kanallardan biri de gazetelerdir. Araştırmanın amacı, bireylerin tüketim davranışlarına yön veren ve gazete reklamlarında kullanılan reklam dilinin daha iyi anlaşılmasını sağlamaya yardımcı olmaktır. Bu bağlamda, yazılı basın reklamcılığına ve özelliklerine, basın ilanlarında kullanılan stratejilere değinilerek, yazılı reklam araçlarından biri olan gazete reklamlarının göstergebilim açısından analizi yapılmış, bu analizler sonucunda ortaya çıkan önemli noktalara ise sonuç bölümünde yer

OSMANLI İMPARATORLUĞUNDA YABANCILARA VERİLEN İMTİYAZLARIN GİRİŞİMCİLİK ÜZERİNE ETKİLERİ

Mehmet ŞAHİN,, Aytaç Demiray — 2026-07-16

Ayrıcalık ve üstünlük anlamı taşıyan imtiyaz kavramı ekonomi, hukuk ve tarih alanlarında karşımıza çıkmaktadır. Özellikle Osmanlı Devleti tarihinde yabancılara birçok imtiyaz verilmiştir. Bu imtiyazlar ekonominin önemli unsurlarından biri olan yerli girişimciliği olumsuz etkilemiştir. 1838 yılında İngiltere ile imzalanan Serbest Ticaret Antlaşması yabancılara önemli imtiyazlar sunmaktaydı. Daha sonraları başka ülkelerle yapılan antlaşmalarda verilen imtiyazlarla birlikte Osmanlı ekonomisinin çöküşü hızlanmıştır. Bu çalışmada yabancılara verilen ticari imtiyazların Osmanlı Devleti ekonomisine ve girişimciliğe yapmış olduğu etki açıklanmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda imtiyaz ve girişimcilik kavramları ve yabancılara verilen imtiyazlar açıklanarak bu imtiyazların Osmanlı ekonomisine ve girişimciliğe etki değerlendirilmiştir.

TÜRKİYE’DE HANEHALKI TÜKETİMİ VE HARCAMA ANKETLERİNDE GIDA TÜKETİMİ VE HARCAMALARININ ÖLÇÜLMESİ

Gülden GÖK, — 2026-07-16

İnsanların hayatta kalması zorunlu ihtiyaçların karşılanmasına bağlıdır. Beslenmenin, hayati öneme sahip insanların temel ihtiyaçlarından biri olduğu açıktır. Son yıllarda hane halkı tüketim harcamalarındaki gıda harcamaları yıllara göre değişmiştir. Değişiklikleri ortaya çıkarmak için, 2007-2017 yılları arasında hanehalkı tüketim harcamaları araştırılmış ve TUİK verilerine göre yıllara göre gıda harcamalarındaki değişiklikler incelenmiştir. Gıda harcamalarının diğer harcamalarla korelasyonu, gıda harcamalarındaki gelir gruplarına göre değişim ve diğer harcama gruplarıyla karşılaştırılması temel alınarak birçok parametre incelenip yorumlanmıştır. Gıda ve alkolsüz içecekler tüketimi harcamalarının Konut ve kira ve haberleşme harcama kalemleriyle güçlü bir pozitif ilişkiye sahip olduğu bulunmuştur. Elde edilen ilginç sonuçlardan biri, Gıda ve alkolsüz içecekler grubu harcamalarının ilk % 20 gelir grubundaki payının 2007-2017 yılları arasında düşmediği, ancak bu payın diğer gruplarda azaldığıdır.

TÜRKİYE İÇİN FEDAKÂRLIK ORANI TAHMİNİ

İlyas ŞIKLAR,, Hasan İSLATİNCE — 2026-07-16

Tarihi bir bakış açısından, enflasyonun refah üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesinde para talebinde gözlenen çarpıklık önemli bir rol üstlenmektedir. Son dönemde, enflasyon ve vergileme arasındaki karşılıklı ilişkiler de gündeme gelmiştir. Bu çalışmada enflasyonun refah üzerindeki etkisine ilişkin temel modeller ve seçilmiş deneysel kanıtlar ele alınmaktadır. Enflasyonun düşürülmesi mi yoksa tamamen ortadan kaldırılması mı yararlı olur konusundaki politika tercihini değerlendirebilmek için dezenflasyonun getireceği maliyetlerin iyi bilinmesi gerekmektedir. Son olarak, enflasyonu düşürmenin yararları ile dezenflasyonun maliyetleri arasındaki zıtlık ele alınmaktadır. Kanımızca, enflasyon ve üretim arasındaki zıtlığı ölçmek için fedakârlık oranı kullanılabilecek uygun bir ölçüttür. Çalışma Türkiye için bu oranı tahmin ederek toplam arz eğrisinin yatıklaştığı ve bunun enflasyonu düşürmenin maliyetini arttırdığı sonucuna ulaşmaktadır.

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN WEB TEKNOLOJİLERİNDE BİLİŞSEL KAPILMA DURUMLARI

Halük ÜNSAL,, Subhan EKŞİOĞLU — 2026-07-16

Günümüzde bilgi ve teknoloji alanındaki hızlı gelişmeler öğrencileri direkt olarak etkilemektedir. Özellikle web teknolojilerinin sunduğu etkili uygulamalar öğrencilerin bilişsel kapılmasına neden olmaktadır. Bilişsel kapılma, bireyin teknolojik ortamlardaki mutluluğu, zamanın farkında olamadan uzun süre ortamda kalması ile bütün dikkatini o ortama vermesi ve bağlanması durumu olarak tanımlanabilir. Teknoloji, bütün bireyleri etkileyen önemli bir unsurdur. Okulöncesi eğitimden, lisansüstü eğitime kadar öğrenci, öğretmen, yönetici, aile bu süreçten etkilenmektedir. Üniversite öğrencilerinin yoğun bir şekilde web ortamının sunduğu birçok uygulamaların içerisinde olduğu ve etkilendiği dikkate alındığında, web teknolojilerindeki uygulamalara ilişkin durumlarının belirlenmesinin alana nitelikli bilgiler kazandıracağı umulmaktadır. Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin web teknolojilerine ilişkin bilişsel kapılma durumlarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma tarama modelindedir. Araştırmaya bir devlet üniversitesindeki okulöncesi eğitiminden 62, bilgisayar ve öğretim teknolojileri eğitimi bölümünden 27 birinci sınıf öğrencisi olmak üzere toplam 89 öğrenci katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak “Bilişsel kapılma ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin analizinde ise aritmetik ortalama, standart sapma ve t-testinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda bilişsel kapılmanın zevk ve zaman boyutlarında en yüksek düzeyde olduğu bulunmuştur. Bilişsel kapılmanın cinsiyet, bölüm ve internete bağlanma süresine göre değişmediği ortaya çıkmıştır. Bilişsel kapılma konusunda başarı, motivasyon, okul bırakma ve sosyalleşememe gibi konularla ilişkilendiren araştırmaların yapılması önerilebilir.

BİTKİ GELİŞİMİNDE ORGON AKÜMÜLATÖRÜ VE ELEKTROMANYETİK DALGALARININ ROLÜ

Serdar YÜKSEL,, Özgür EROĞLU — 2026-07-16

Dünya gezegeni diğer bildiğimiz çoğu gezegenden farklı birçok niteliğe sahiptir. Bunlardan belki en önemlilerinden biri manyetik kutuplara sahip olmasıdır. Manyetik kutuplara arasında oluşan elektromanyetik alan ile canlılar sıkı bir bağlantı içindedir. Sonuç olarak elektromanyetik alanların bir şekilde canlılara etki ettiği düşünülebilir. Bu çalışmada ise daha ziyade tarımı yapılan ve insanların beslenmesinde önemli yere sahip buğday, mısır, nohut, fasülye gibi bitkilerin gelişimi üzerine düşük frekanslı manyetik alanların etkileri araştırılmıştır. Ayrıca canlı gelişimi üzerine olumlu etkileri olduğu ifade edilen metal ve pamuk ve kereste gibi organik materyallerden yapılan ve strafor ile kaplanan orgon akümülatörü kutusu imal edilerek, bu kutu içinde bitki gelişimi kontrollü olarak sınanmıştır. Orgon akümülatörü düzeneği bir nevi Faraday kafesi vazifesi görmesi ve elektromanyetik alanları perdelemesi bakımından bu çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma sonucunda 7.8 ve 83 Hertz analog frekansların bitki gelişimine olumlu etki ettiği, Orgon akümülatöründe yetiştirilen bitkilerin kontrol kutularında olanlara nazaran - Faraday kafesi niteliğinde olanlar da dahil olmak üzere – daha iyi gelişim gösterdiği tespit edilmiştir.

FARKLILIK İKLİMİNİN BİREYSEL VE ÖRGÜTSEL ÇIKTILAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİ BELİRLEMEYE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA

Esra KIZILOĞLU, — 2026-07-16

Bu araştırmanın amacı işgörenlerin farklılık iklimi algılarının bireysel ve örgütsel çıktılar üzerindeki etkisini belirlemektir. Araştırma Konya Organize Sanayi Bölgesinde plastik ambalaj sektöründe üretim yapan bir işletmenin çalışanları üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerini toplamak için yüz yüze anket uygulaması tercih edilmiştir.Elde edilen verilerin analizi için SPSS programından faydalanılmıştır.Ölçeklerin güvenilirlikleri Cronbach Alfa, geçerlilikleri ise açıklayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. Analizlerde pearson korelasyon ve doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Analizler sonucunda işgörenlerin algıladığı farklılık ikliminin iş tatminine, örgütsel özdeşlemeye, örgütsel destek algısına ve işgören performansına pozitif yönde etki ettiği belirlenmiştir.