Author :
Abstract
Bu çalışma, İslam ümmetine mensup devletler ve yapıların içinde meydana gelen anlaşmazlıklar ve iç savaşların sonuçlarını ortaya koymayı; bunun Müslüman toplumdaki ilişkilerin düzenlenmesi üzerindeki yansımalarını ve etkilerini çeşitli düzlemlerde takip ederek analiz etmeyi amaçlamaktadır. Siyasi düzlemde, söz konusu savaşların yasama, yürütme ve yargı erklerinin işleyişi, yetkileri ve mekanizmaları üzerindeki sonuçları; bu erklerin rollerinin daralması veya işlev sapmasına uğraması ele alınmaktadır. Sosyal düzlemde ise iç savaşların toplumsal güvenlik üzerindeki etkileri, dinî ve etnik çeşitlilik durumları, toplum bileşenleri arasındaki sosyal uyum açısından doğurduğu sonuçlar incelenmektedir. Ekonomik açıdan bakıldığında ise iç savaşların İslami ekonomik sistemin öz yeterliliğini zayıflatması, kavramlarını tahrife uğratması ve savaşların yol açtığı kaynak kaybı ile birlikte, çatışmalarla meşguliyet sebebiyle ilerleme kervanının gerisinde kalınmasının doğal bir sonuç olarak ortaya çıkması ele alınmaktadır. Ayrıca bu çatışmaların, ümmetin tarihsel seyri boyunca farklı dönem ve evrelerde etkilerinin değişmesine göre birbirinden ayrılması da amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, Raşidî döneminin sonlarından itibaren Hz. Ali ile Muaviye arasındaki çatışma, ardından Emevî Devleti dönemindeki iç savaşlar, Zübeyrî-Emevî çekişmesi, daha sonra Abbâsî-Emevî savaşı (ister Doğu’da ister Endülüs’te olsun), Abbasî döneminin sonlarında ortaya çıkan bağımsız beylikler arasındaki savaşlar ve Endülüs’teki Tavaif-ül-Mülûk dönemi ele alınmaktadır. Devamında Osmanlı döneminde eş zamanlı yaşanan savaşlar ile modern ulus-devletin ortaya çıkışı ve İslam dünyasının bölünmesinden sonraki çağdaş durum incelenerek, bütün bunların ümmetin dünya siyaset sahnesindeki konumlanışı üzerindeki etkileri değerlendirilmektedir.
Keywords
Abstract
This study aims to uncover the consequences of conflicts and internal wars occurring within the states and entities of the Islamic ummah, and to trace their ramifications and impact on the regulation of relations within Muslim society at various levels. At the political level, the study examines the outcomes of these wars on the functioning, powers, and mechanisms of the three branches of authority, as well as the contraction of their roles or the deviations that may arise within them. At the social level, it explores the effects of wars on societal security, on the conditions of religious and ethnic diversity and plurality, and on the social cohesion among the components of society. At the economic level, it considers the weakening of the self-sufficiency of the Islamic economic system, the distortion of its concepts, and the hemorrhaging of resources caused by wars, in addition to falling behind the course of advancement as a natural result of preoccupation with conflicts and the draining of available energies. The study also seeks to distinguish between these conflicts in light of the varying impact they have had across different historical periods throughout the course of the ummah’s history: beginning with the end of the Rightly-Guided Caliphate and the eruption of the conflict between our master ʿAlī and Muʿāwiya, passing through the disputes and wars during the Umayyad period, such as the conflict between the Zubayrid and Umayyad states, then the Abbasid-Umayyad war—whether in the East or in al-Andalus—along with the wars among the independent principalities at the end of the Abbasid era and among the Taifa kingdoms in al-Andalus, followed by the wars that coincided with the Ottoman period, and finally the contemporary reality following the partition of the Islamic world and the rise of the modern nation-state, and the implications of all this for the positioning of the ummah on the stage of global politics.
