Author :
Abstract
Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan günümüze Ağrı ili merkezi ve ilçelerinde örgün eğitimin dört temel kademesinde okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise eğitimde yaşanan tarihsel gelişme sürecini ve günümüzde karşılaşılan yapısal sorunları bütüncül bir şekilde ele almayı amaçlamaktadır. Araştırma, iki tamamlayıcı boyutu bir araya getirmektedir: Cumhuriyet’in ilanından günümüze uzanan tarihsel-karşılaştırmalı analiz ve Ağrı il ve ilçelerinde görev yapan otuz iki eğitim yöneticisinin görüşlerine dayanan nitel saha araştırması. Tarihsel bulgular, Doğu Anadolu’nun uzak coğrafyasında yer alan Ağrı’da eğitim altyapısının son derece sınırlı koşullarda başladığını; ilk ortaokulun Cumhuriyet’in ilanından yaklaşık on yıl, ilk lisenin ise otuz yıl sonra faaliyete geçebildiğini ortaya koymaktadır. 1960 sonrasında hız kazanan altyapı yatırımları, yatılı bölge okulları ve taşımalı eğitim uygulamaları ilin eğitim kapasitesini kademeli olarak genişletmiştir. Nitel bulgular ise günümüzde dört eğitim kademesinde de süregelen yapısal sorunları gün yüzüne çıkarmaktadır: öğretmen sirkülasyonu (%87,5), fiziki altyapı yetersizliği (%87,5), LGS ve YKS’deki bölgesel başarı dezavantajı (%90,6 ve %84,4), kız çocuklarının eğitime erişiminde sosyokültürel engeller (%68,8) ile okul terki riski bunların başında gelmektedir. Elde edilen bulgular, Ağrı’nın tarihsel birikimden kaynaklanan yapısal dezavantajlarını aşabilmesi için sistematik, çok boyutlu ve sürdürülebilir politika müdahalelerine ihtiyaç duyduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Keywords
Abstract
This study examines, from a comprehensive perspective, the historical development of formal education across four levels —preschool, primary, middle, and high school— in the central district and sub-districts of Ağrı province, Turkey, from the founding of the Republic to the present, along with the structural challenges encountered today. The research integrates two complementary dimensions: a historical-comparative analysis spanning from the proclamation of the Republic to the present, and a qualitative field study based on the views of
thirty-two education administrators serving in Ağrı province and its districts. Historical findings reveal that educational infrastructure in Ağrı, located in the remote geography of Eastern Anatolia, began under extremely limited conditions; the first middle school could only be established approximately ten years after the proclamation of the Republic, while the first high school did not open until thirty years later. Infrastructure investments accelerating after 1960, boarding regional schools, and bussed education gradually expanded the province’s educational capacity. Qualitative findings expose persistent structural problems across all four educational levels today: teacher turnover (87.5%), physical infrastructure deficiencies (87.5%), regional academic disadvantage in national examinations (90.6% for LGS; 84.4% for YKS), sociocultural barriers to girls’ access to education (68.8%), and dropout risk are among the foremost concerns. The findings clearly demonstrate that Ağrı requires systematic, multi-dimensional, and sustainable policy interventions to overcome the structural disadvantages stemming from its historical legacy.
Keywords
History of education, preschool, primary school, secondary school and high school
