95 Sultanın Veritabanı: Kategorik Şiddet ve Osmanlı Algoritmik Yönetim Soykütüğü

Author :  

Year-Number: 2026-Cilt 12 Sayı 2
Publication Date: 2026-03-27 15:51:31.0
Language : İngilizce
Subject : Plastik Sanatlar
Number of pages: 205-234
Mendeley EndNote Alıntı Yap

Abstract

1880 ile 1893 yılları arasında Sultan Abdülhamid II, yaklaşık 33.000 fotoğrafın 900'den fazla albümde derlendiği kapsamlı bir fotoğraf projesini görevlendirdi; bu albümlerden 1.819 fotoğraf seçildi, beş idari kategoriye ayrıldı ve Kongre Kütüphanesi ile Britanya Müzesi'ne diplomatik hediye olarak gönderildi. Bu makale, bu Hediye Albümlerinin bir fotoğraf koleksiyonu değil, proto-altyapısal bir görüntü sistemi, fotoğrafların imparatorluk okunabilirliği ve taksonomik kontrol araçları olarak işlev gördüğü devlet kontrolündeki bir görsel veri tabanı oluşturduğunu savunmaktadır. Albümlerin beş kategorili yapısı, bu makalede kategorik şiddet olarak adlandırılan şeyi hayata geçirdi: bireysel görüntüler aracılığıyla değil, hangi nüfusların, mekanların ve uygulamaların görünürlüğü hak ettiğini ve hangilerinin sistematik olarak görünmez kılındığını belirleyen sınıflandırma sistemi aracılığıyla işleyen zarar. Eş zamanlı olarak, suçlu kimlik albümleri, hapishane fotoğraf emirleri ve nüfus kayıtlarını içeren paralel bir fotoğraf aygıtı, içe dönük gözetim ve idari kontrol için aynı altyapıyı kullandı. Bowker ve Star'ın sınıflandırma teorisinden, Sekula'nın fotoğraf arşivleri analizinden, Scott'ın devlet okunabilirliği çerçevesinden ve algoritmik yönetişim üzerine eleştirel çalışmalardan yararlanan bu makale, Osmanlı'nın bu iki görsel aygıtından, Cumhuriyet kimlik belgesinin fotoğrafik kimliklendirmeyi evrenselleştirmesine (1926-1934), MERNİS'in 122 milyon nüfus kaydını dijitalleştirmesine (1997-2002) ve KGYS kentsel gözetim sisteminde yapay zeka destekli yüz tanıma teknolojisinin kullanılmasına (2005-2025) kadar uzanan kurumsal soy ağacını izlemektedir. Argüman analojik değil, soybilimseldir: Çağdaş Türk dijital yönetişiminin sınıflandırma kategorileri, rejim değişiklikleri boyunca belgelenmiş kurumsal aktarım yoluyla Osmanlı idari yapılarından türemiştir. Bu soybilim, Bentham, Foucault ve dijital panoptikon aracılığıyla gözetim çalışmaları alanının ağırlıklı olarak Batı merkezli dönemlendirmesine müdahale ederek, algoritmik sistemlerin kategorik şiddetinin teknolojik bir yenilik değil, Batı dışı emperyal bir bağlamda bağımsız olarak geliştirilen görsel-idari mantıkların yoğunlaşması olduğunu göstermektedir. Algoritma en yeni araçtır. Kategorik şiddet ise yapıdır.

Keywords

Abstract

Between 1880 and 1893, Sultan Abdülhamid II commissioned an extensive photographic project that produced approximately 33,000 photographs organized into over 900 albums, from which 1,819 images were selected, classified into five administrative categories, and dispatched as diplomatic gifts to the Library of Congress and the British Museum. This article argues that these Gift Albums constituted not a photographic collection but a proto-infrastructural image system, a state-controlled visual database in which photographs functioned as instruments of imperial legibility and taxonomic control. The Albums' five-category structure enacted what this article terms categorical violence: harm that operates not through individual images but through the classificatory system that determines which populations, spaces, and practices deserve visibility and which are consigned to systematic invisibility. Simultaneously, a parallel photographic apparatus including criminal identification albums, prison photography orders, and population registers deployed the same infrastructure for inward-facing surveillance and administrative control. Drawing on Bowker and Star's classification theory, Sekula's analysis of photographic archives, Scott's framework of state legibility, and critical scholarship on algorithmic governance, this article traces the institutional genealogy from these twin Ottoman visual apparatuses through the Republican identity document's universalisation of photographic identification (1926–1934), MERNİS's digitisation of 122 million population records (1997–2002), and the deployment of AI-powered facial recognition within the KGYS urban surveillance system (2005–2025). The argument is genealogical, not analogical: the classificatory categories of contemporary Turkish digital governance descend from Ottoman administrative structures through documented institutional transmission across regime changes. This genealogy intervenes in surveillance studies' predominantly Western periodisation by Bentham, Foucault, through digital panopticon by demonstrating that the categorical violence of algorithmic systems is not a technological novelty, but an intensification of visual-administrative logics independently developed within a non-Western imperial context. The algorithm is the latest medium. The categorical violence is the structure.

Keywords


                                                                                                                                                                                                        
  • Article Statistics