Bir Servet Vergisi Uygulaması Olarak Değerli Konut Vergisi: Türkiye Örneği Üzerine Ekonometrik Bir Analiz
Author :
Abstract
Türkiye’de Değerli Konut Vergisi, 2019 yılında 7194 sayılı Kanun ile yürürlüğe giren ve yüksek değerli konut sahiplerinden alınan özel bir servet vergisi türüdür. Bu vergi, özellikle gelir dağılımındaki adaletsizlikleri azaltmak ve kamu gelirlerini artırmak amacıyla tasarlanmıştır. Birçok akademik kaynak, bu verginin servet üzerinden alınan vergiler arasında önemli bir adım olduğunu ve Türkiye’de vergi adaletinin sağlanmasında katkı sunabileceğini belirtmektedir. Ancak, uygulamada matrah tespiti, muafiyet sınırları ve emlak vergisi ile olan mükerrerlik gibi teknik ve hukuki sorunlar da gündeme gelmiştir. Değerli konut vergisi, yüksek değerli konutların sahiplerinden ek vergi alınmasını öngörerek, servet vergilendirmesinde yeni bir yaklaşım getirmiştir. Ayrıca, verginin emlak vergisi ile olan ilişkisi ve bu iki verginin birlikte uygulanmasının yarattığı sorunlar da önemli tartışma konularındandır. Bazı çalışmalar, verginin mükerrer vergilendirmeye yol açtığını ve bu durumun vergi adaletini zedeleyebileceğini ifade etmektedir. Bu çalışma, Türkiye'de 2021 yılında uygulamaya konulan Değerli Konut Vergisi'nin (DKV) servet vergisi olarak etkinliğini ekonometrik yöntemlerle analiz etmektedir. Çalışmanın temel amacı, DKV'nin, konut fiyatları,vergi gelirleri, enflasyon ve büyüme üzerindeki etkilerini ampirik olarak ortaya koymaktır. 2020-2024 dönemini kapsayan analiz, panel veri regresyon modelleri ve zaman serisi analizleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, DKV'nin vergi hasılatı içindeki payı oldukça düşük kalmış ve beklenen gelir dağılımı düzeltici etkiyi gösterememiştir. 2023 yılında DKV hasılatı sadece 75 milyon TL olarak gerçekleşmiş ve toplam vergi gelirleri içindeki payı binde 3 seviyesinde kalmıştır. Ayrıca, verginin matrah değerlerinin piyasa değerlerinin oldukça altında kalması, konut sahiplerinin tek konut muafiyeti nedeniyle kapsam dışı kalması gibi faktörler verginin etkinliğini sınırlamıştır. Çalışma, DKV'nin mevcut haliyle servet vergisi işlevini yerine getirmede yetersiz kaldığını, ancak uygun düzenlemelerle etkin bir vergi politikası aracı haline gelebileceğini ortaya koymaktadır.
Keywords
Abstract
In Türkiye, the Valuable Housing Tax (VHT), introduced in 2019 through Law No. 7194, is a special type of wealth tax levied on owners of high-value residential properties. This tax was designed primarily to reduce inequalities in income distribution and increase public revenues. Many academic sources highlight that this tax represents a significant step among wealth-based taxes and could contribute to achieving tax justice in Türkiye. However, technical and legal challenges have emerged in practice, particularly regarding the determination of the taxable base, exemption thresholds, and overlaps with real estate tax. The Valuable Housing Tax introduces a new approach in wealth taxation by imposing an additional tax on owners of high-value properties. Moreover, the relationship between this tax and the real estate tax, along with the problems arising from their concurrent application, remains a key area of debate. Some studies argue that the tax leads to double taxation, potentially undermining tax fairness. This study analyzes the effectiveness of the Valuable Housing Tax implemented in Türkiye in 2021, as a wealth tax using econometric methods. The main objective of this study is to empirically demonstrate the effects of VHT on housing prices, tax revenues, inflation, and growth. The analysis covers the period from 2020 to 2024 and employs panel data regression models and time series analyses. According to the findings, the share of VHT in overall tax revenue has remained quite low, and it has failed to deliver the anticipated corrective effect on income distribution. In 2023, VHT revenues amounted to only 75 million Turkish Liras, representing just 0.3‰ of total tax revenues. Additionally, factors such as the taxable values being significantly below market values and many homeowners falling outside the tax scope due to the single-residence exemption have limited the tax’s effectiveness. The study concludes that, in its current form, the VHT is insufficient in fulfilling the role of a wealth tax. However, with appropriate regulatory adjustments, it has the potential to become an effective instrument in tax policy.
